toán tương đương, phổ biến trên thị trường, trong đó người bán và người mua đều hiểu biết về công dụng tài sản, hành động nhằm tối đa hóa lợi ích ban thân, không bên nào có thể áp đặt lợi thé lên đổi tác.
Những nội dung như: thị trường cạnh tranh, công khai, giao dịch thuận mua vừa bán đều rất quen thuộc với thẩm định viên. Nếu một giao dịch không đáp ứng các điều kiện giao dịch thị trường, sẽ không được đưa vào sử dụng trong cách tiếp cận so sánh giá bán.
Những tài sản tương tự, có thé so sánh là những tài sản giống, hoặc gần giống, có thể cạnh tranh, thay thế tốt nhất cho tài sản mục tiêu. Tùy theo đặc điểmcủa tài sản mục tiêu cần thẳm định, thông tin sẵn có trên thị trường đề quyết định phạm vi rộng, hẹp cần điều tra, thống kê, thu thập thông tin,
số liệu.
Cách tiếp cận so sánh giá bán đòi hỏi phải thống kê, thu thập số lượng lớn các thông tin, dữ liệu liên quan đến tài sản mục tiêu cần thẩm định và các tài sản so sánh. Bất cứ khi nào có khả năng, các số liệu cằn được thu thập, kiểm chứng, thẩm định từ người mua, người bán, môi giới, sàn giao dịch, cơ quan địa chính, thuế... Các số liệu phục vụ so sánh có thể gồm: ngày giao dịch, giá giao dịch, điều kiện thanh toán, điều kiện bán; các thông tin số liệu liên quan đến đặc điểm vật lý tự nhiên, pháp lý của tài sản mục tiêu và các tài sản so sánh; các thông tin vĩ mô có tác động đến giá tài sản...
Mục đích là xây dựngcơ sở dữ liệu sẵn sàng đáp ứng cho hoạt động thẩm định giá.
- Các yếu tố so sánh
Là các yếu tố tác động lớn nhất đến giá trị tài sản, mà một người mua
: phd bién, điển hình trên thị trường sẽ xem xt đến. Các yếu tố so sánh chủ yếu bao gồm:
= Những đặc điểm pháp lý, quyền lợi, lợi ‘ich hoặc nghĩa vụ nam trong tài sản.
"“Vịtí, những đặc điểm vật lý. tự nhiên.
« Khả năng sử dụng tốt nhất, tối ưu của tài sản; những hạn chế pháp lý đến khả năng sử dụng tốt nhất, tối ưu của tài sản (nếu có).
« Điều kiện thanh toán.
“ Điều kiện thị trường.
292
- Những đặc điểm pháp lý, quyền và lợi ích nằm trong tài sản
Quyền tài sản là tài sản, do đó cần được thẩm định, phân tích kỹ.
Thông thường quyền sở hữu tài sản bao gồm các quyền năng: chiếm hữu, sử dụng, định đoạt. Mỗi quyền năng có thể được chia thành các tiểu quyền năng nhỏ hơn (ví dụ: quyền khai thác, hưởng hoa lợi từ tài sản, quyền cho thuê, cho thuê lại tài sản...). Giá bán của tài sản mục tiêu và các tài sản so sánh phải thể hiện đầy di các quyền năng này hoặc phải điều chỉnh tương ứng với chênh lệch nhóm quyền năng tài sản thể hiện.
Ví dụ phô biến là điều chính giá bán của những tài sản tạo ra thu nhập từ cho thuê, Nếu giá giao dịch của tài sản đang cho thuê với giá thuê hợp đồng cao hơn giá thuê phổ biến trên thị trường thì phần chênh lệch phải được trừ ra khỏi giá bán. Thẩm định viên cần điều tra, thu thập thông tin về thị trường cho thuê (giá thuê, thời hạn thuê...) của những tài sản tương tự, so sánh phục vụ cho quá trình điều chỉnh.
Vi tri, những đặc điểm vat lý, tự nhiên
Vi trí: thé biện rõ nhất đối với bat động sản. Vị trí mỗi thửa đất là duy - nhất, khoảng cách đến các địa điểm tiện ích (bến xe buýt, cây xăng, trường học, công viên, nơi làm việc, nơi cung ứng nguyên vật lệu...) khác nhau dẫn đến phát sinh chi phí bằng tiền (và tiêu tốn thời gian) khác nhan.
Thẩm định viên sử dụng kỹ thuật "so sánh theo cặp" dé điều chính chênh lệch giữa tài sản mục tiêu và tài sản so sánh về vị tri.
Những đặc điểm vật lý, tự nhiên:
Đối với bat động sản):
= Diện tích đất,
" Quy mô, kích thước công trình trên đất,
= Tuổi đời, chất lượng công trình
= Thiết kế kiến trúc
= Tiện ích công trình
= Ô nhiễm khu vực xung quanh
Đôi với động san’:
'!-Thông tư 126/2015/TT-BTC ngày 20/8/2015 của Bộ Tài chính ban hành
TCTDG VN số 08,09, 10.
2 Như trên
293
" Cấu tạo máy thiết bị,
= Công suất, năng suất,
= Mức tiêu hao nhiên liệu,
" Nội thất
« Nước sản xuất, năm sản xuất
Khả năng sử dụng tốt nhất, tối ưu của tài sản
Là khả năng tài sản có thể mang lại độ thỏa dụng lớn nhất cho chủ sở hữu (nếu là tài sản tiêu ding), hoặc mang lại tỷ suất sinh lời lớn nhất cho chủ đầu tu (nếu là tài sản đầu tư).
Đối với bất động sản, có hai khái niệm về khả năng sử dụng tốt nhất, tối ưu: (i) sử dung tốt nhất, tối ưu đối với đất, giả định là thửa đắt trống (ii) sử dụng tốt nhất, tối ưu khi trên đất có công trình xây dựng. Việc phân tích nhằm tìm ra câu trả lời: sẽ xây dung công trình trên đất loại, hạng, kiến trúc như thé nào dé phát huy tối đa lợi thế (và khắc phục bất lợi) của thửa đất?
Công trình hiện có trên đất có ưu, nhược điểm gì? đóng góp làm tăng hoặc giảm giá trị của đất? cần sửa chữa, nâng cấp, thậm chí phá bỏ công trình trên đất hay không? Các chỉ phí phát sinh tương ứng?
Sử dụng tốt nhất tối ưu bất động sản phải đáp ứng các yêu cầu: được pháp luật công nhận và bảo hộ; trong phạm vi quy hoạch luật pháp cho
. phép... Giả định sử dụng tốt nhất tối ưu của các tài sản so sánh tương tự với sử dụng tốt nhất tối ưu của tài sản mục tiêu; trường hợp có sự khác biệt thì tiền hành điều chỉnh...
Điều kiện thanh toán
Khái niệm giá trị thị trường công bằng bao hàm nội dung " tiền mặt
- hoặc tương đương tiền mặt". Như vậy khi sử dụng giá bán của tài sẽ sân mục tiêu và các tài sản so sánh, thẩm định viên phải điều chỉnh dé bảo dam "điều kiện thanh toán tượng đương" nếu có các giao dịch phi tiền mặt như: mua bán trả góp (có các yếu tố phi thị trường như: lãi vay ưu đãi, ân hạn thanh toán...) người bán hỗ trợ tín dụng, thanh toán bằng cổ phiếu, trái phiếu...
Ví du: giao dich trả góp theo đó bên mua được hưởng lãi suất thấp hơn lãi suất phổ biến thị trường, đồng nghĩa với bên bán sẽ bù đắp lãi suất thấp đó bằng cách tăng giá tài sản, trường hợp này giá trị khoản vay phải được chiết khấu (giảm) tương đương giao dịch tiền mặt để ước tính giá trị thị trường tài sản.
294