đầy đủ và các bên tham gia hành động có hiểu biết, thận trọng và không bị ép buộc. *
2. Giá trị thị trường thé hiện mức giá hợp lý có khả năng dat được trên một thị trường vàothời điểm thẩm định giá và phù hợp với khái niệm giá trị thị trường. Đầy là một mức giá ước tính mà không phải la một khoản tiền được ấn định trước hay là giá bán thực tế.
3. Giá trị tài sản cần gắn với thời điểm thẩm định giá và đây là thời điểm xác định cụ thể do các điều kiện thị rường có thể thay đổi theo thời gian, dẫn tới giá trị thẩm định giá ước tính có thể khong phù hợp tai thời điểm khác thời điểm thắm định giá.
4. Giá trị thị trường được ước tính trong một thị trường công khai, cạnh tranh, nơi các bên tham gia thị Yường được tự do quyết định hành vi
' mua bán. Đó có thể là thị trường quốc tế hoặc thi trường trong nước; có thể bao gồm nhiều người mua và người bán, hoặc có thể là thị trường có sd
Jượng người tham gia thị rường han chế ”
b. Nội hàm của giá trị thị trường
. “Một số tiền ước tinh” nói đến một mức giá thể hiện bằng tiền, có
thể trả cho một tài sản trong một giao dịch khách quan thuận mua, vừa bán trên thị trường. Đó là mức giá có lợi nhất, có thé điều tra, thông kê, quan sát được, đối với người bán cũng như đối với người mua. Sự ước tính này loại bỏ mọi yếu tố có thể làm tăng hoặc giảm giá bởi những tình huống đặc biệt như: hỗ trợ tài chính, bán và thuê lại chính tài sản đó, ưu đãi giá bán hoặc lãi suất, khuyến mãi đặc biệt dành cho một đối tượng ‹ cụ thể, trongthời gian cụ thể.
“Một tai sản (hoặc một nghĩa vụ phải tra) sẽ được trao đổi”: giá trị của một tài sản là một số tiền được ước tính thay vì là một số tiền đã được quyết định trước hoặc một mức giá mua/bán đã xảy ra. Đó là mức giá đáp ứng các yêu cầu khái niệm giá trị thị trường tại thời gian thẳm định giá.
“Tại thời điểm định giá”: giá trị tại một mốc thời gian cụ thể, cho trước. Vì thị trường và những điều kiện trên thị trườngcóthể thay đồi, nên mức giá trị ước tính có thé không còn phù hợp hòặc không chính xác vào thời gian khác. Việc thẩm định phải phản ánh tình trạng thị trường và
°Thông tư số 30/2024/TT-BTC ngày 16/5/2024 của Bộ trưởng Bộ Tài chính
271
những bối cảnh tại thời điểm thẩm định giá, chứ không phải ở thời gian/thời điểm khác.
“Giữa một người mua sẵn sàng mua” là người có động cơ, muốn mua, nhưng không bắt buộc phải mua. Đó không phải là người muốn mua bằng bất kỳ giá nào. Người mua này là người mua phù hợp với thực tế diễn ra trên thị trường hiện hành, với những kỳ vọng của thị trường hiện hành, không phải là thị trường giả thiết sẽ xảy ra. Người mua sẵn sàng mua sẽ không trả số tiền cao hơn mức giá thị trường yêu cầu. Người mua sẵn sàng mua là một bộ phận, tạo nên thị trường.
“Với một người bán sẵn sàng bán "là người có động cơ, muốn bán,
' nhưng không bắt buộc phải bán. Đó không phải là người muốn bán với bất kỳ giá nào hoặc cố gắng giữ lại tài sản đợi giá tăng mà không tính tới khả năng hợp lý trên thị trường. Người bán sẵn sàng bán có động cơ muốn bán tài sản theo những điều kiện phố biến thị trường với mức giá tốt nhất có thể trên một thị trường công khai, sau quá trình tiếp thị phù hợp.
“Trong mội giao dịch thuận mua vừa bán” là giao dịch tự nguyện, bình đẳng giữa các bên không có quan hệ đặc biệt hoặc huyết thống (ví du cha mẹ với con cái, công ty mẹ-công ty con, người cho thuê và người đi thuê tài sản...), có thé làm sai lệch mức giá thị trưởng.
“Sau khitài sản được tiếp thị hợp lý” tài sản phải được trung bày trên thị
- trường theo cách thức hợp lý nhất, nhằm đạt được mức giá tốt nhất, phù hợp với khái niệm giá trị thị trường. Phương thức bán hàng được xem là phù hợp nhất dé đạt giá bán tốt nhất trên thị trường mà người bán có thể tiếp cận. Độ dài khoảng thời gian tài sản trên thị trường không cố định; tùy thuộc vào loại tài sản và điều kiện thi trường. Thông số duy nhất ở đây là bat buộc phải có đủ thời
~ gian để tài sản thu hút sự chú ý của những người tham gia thị trường. Thời gian trưng bày tài sản trên thị trườngdiễn ra trước thời gian thẩm định giá.
“Bên mua và bên bán déu hành động lý trí, khôn ngoạn, đáng tin cậy”. » giả định rằng người mua sẵn sàng mua vàngười bán sẵn sàng bán đều nắm được những thông tin phù hợp về bản chất và đặc điểm của tài sản, những công dụng thực tế và tiềm năng của tài sản, và tình trạng thị trường tài sản tại thời điểm thẩm định giá.
“Không chịu bat cứ sức ép nào từ bên ngoài” người mua, người bán đều có động cơ tiến hành giao dịch, nhưng không ai bị thúc ép hoặc bắt buộc phải hoàn thành giao dịch hoặc có thể áp đặt lợi thế lên phía đối tác.
272
- 2.2.3. Toán ứng dụng trong thẩm Định giá
2.2.3.1 Tién lãi và lãi suất
a. Tai sao tiền có tinh thời gian:
- Tiền có thu nhập và chỉ phí cơ hội:
Tiền luôn có cơ hội sinh lời; tiền có thể dung dé đầu tư, sinh lời. Nói cách khác, luôn luôn có thu nhập và chi phí cơ hội cho việc tiêu tiền. Với cùng một số tiền, nếu hôm nay anh/chị đầu tư cổ phiếu công ty M. trên san chứng khoán, đồng nghĩa với anh chị phải chấp nhận từ bỏ cơ hội đều tư số tiền đó vào đất. '
Khi đầu tư tiền vào dự án nào đó, có nghĩa là họ hy sinh tiêu dung số tiền đó hôm nay, với hy vọng thu được số tiền lớn hơn trong tương lai.
Ngay ca khi sử dụng tiền cho tiêu dùng thì việc tiêu dùng hiện tại sẽ mang lại độ thỏa dụng sớm hơn và cao hơn so với việc tiêu dùng trong tương lai.
Nếu anh/chị hoãn việc mua chiếc xe ô tô bán tải Ford Ranger hôm nay, dành số tiền đó đầu tư vào dự án sinh lời kỳ hạn 5 năm; sau 5 năm, anh/chị có thể sẽ mua được hơn một chiếc Ford bằng tiền lãi thu được từ dw án, chưa kể đến khả năng mua ô tô giá rẻ hơn do Việt Nam thực hiện cam kết mở cửa thị trường, cắt giảm thuế nhập khẩu ô tô. Sự trì hoãn, hy sinh tiêu dùng đó được đền đáp, bù đắp với phần thưởng là lợi nhuận của dự án.
- Tiên bị tác động lạm phát: Lam phát là sự tăng lên theo thời gian của mức giá hàng hóa, dịch vụ et lạm phát là sự mất giá tri hay giảm sức mua của tiền.
- Tiền bị tác động rủi ro: được hiều là những bat trắc ngoài ý muốn '
của nhà đầu tư, xảy ra trong quá trình đầu tư, kinh doanh; tác động tiêu cực đến: dòng tiền dy án đầu tư. Rủi ro là một sự ngẫu nhiên xuất hiện các biến cố không mong đợi. Trên góc độ tài chính, rủi ro là khả năng xảy ra các khoản thiệt hại về tài chính; tác động xấu đến giá trị dự án.
Quá trình điều chỉnh giá trị tiền từ tương lai về hiện tại, thực, tương đương gọi là chiết khấu. Trong quá trình đó, độ lớn của cả ba yếu tố trên đây (doanh thu, chi phí cơ hội, rủi ro) được phản ánh trong tỷ suất chiết khấu. Trong thực tế, tỷ suất chiết khẩu được xem như là tổng
273
hợp của tỷ suất sinh lời kỳ vọng, tỷ lệ lạm phát kỳ vọng và tỷ lệ rủi ro gắn với dòng tiền.
b. Nguyên lý giá trị theo thời gian của tiền
Tiền có giá trị danh nghĩa và có giá trị thực. Giá trị danh nghĩa (hay giá trị bề mat) của tiền là mệnh giá tiền. Giá trị thực của tiền là số lượng hàng mà một số tiền danh nghĩa mua được. Giá trị thực của tiền tỷ lệ nghịch với lạm phát. Với giá trị danh nghĩa không đổi, lạm phát càng cao thì giá trị thực của tiền càng giảm và ngược lại.
Nguyên lý: dong tiền mặt (danh nghĩa) tại các thời điểm khác nhau là không thể so sánh hoặc cộng với nhau vì giá trị thực của chúng khác nhau
do lạm phát hàng năm không giống nhau. Các dòng tiền này phải quy đổi về cùng một thời gian (hiện tại hoặc tương lai), sau đó mới so si hoặc cộng
lại với nhau...
Chiết khấu là quá trình quy đổi dòng tiền trong tương lai thành giá trị thực, hiện tại, tương đương: cộng dồn là quá trình quy đổi dòng tiền từ hiện tại thành giá trị thực, tương lai, tương đương. Chiết khấu là quá trình ngược của cộng dồn.
Về mặt toán học, tính toán giá trị theo thời gian của tiền liên quan đến
05 biến số: giá trị hiện tại (PV), giá trị tương lai (FV), dòng tiền đều chỉ
ra/thu về hàng năm (Annuity), n: số kỳ (năm) đầu tư, tỷ suất chiết khấu (x).
Giả định là dòng tiền phát sinh cuối kỳ (năm)
Hai ứng dụng phổ biến trong thắm định giá tài sản là:
1. Cho trước 03 trong số 05 thông số, tìm thông số cần quan tâm.
_ , 2. Chạy dòng tiền liên quan đến các phương á án giá dự kiến: cho một thông số thay đối (giữ nguyên các thông số khác), quan sát sự thay - đổi thông số cần quan tâm, từ đó cho ra các phượng án giá tương ứng với các kịch bản khác nhau.
Theo đó, nắm vững và khai thác tiện ích từ. các phần mềm tính toán
(ví dụ: Excel) là rất hữu ích.
c. Lãi đơn
Khái niệm: Là khoản lãi chi tính trên vốn gốc hàng năm và không tích luỹ vào vốn dé đầu tư tiếp. Như vậy nếu một nha đầu tư được trả lãi r%/nim trên số tiền PV, thì sau n năm, sé nhận được tổng số tiền lãi đơn I
274 7