- Tuổi đời kinh tế là số năm dự kiến sử đụng của máy thiết bị phát huy được hiệu quả kinh tế (tính từ thời điểm máy thiết bị hoàn thành sản xuất).
Việc ước tính tuổi đời kinh tế của máy thiết bị có thể tham chiều quy định của pháp luật chuyên ngành (thí dụ, pháp luật quy định niên hạn của xe ô tô chở người ở Việt Nam là không quá 20 năm), khuyến nghị của nhà sản xuất (mồi thọ trung bình của máy chiếu thường từ 3.000 đến 4.000 giờ).
Ví dụ: Cần xác định tuổi đời kinh tế, tuổi đời kinh tế còn lại, tuổi đời thực tế tuổi đời hiệu quả và tỷ lệ hao mòn của một máy thiết bị X trên cơ sở các thông tin sau:
— Hoan thành chế tạo và đưa vào sử dụng năm 2015.
— Theo tiêu chuẩn kỹ thuật thì MTB X sẽ tồn tại trong 30 năm (đến năm 2045 thì bị phá bỏ vì an toàn môi trường). Trong đó, thời gian hoạt động phát huy hiệu quả theo đúng công dụng, chức năng được chế tạo ước tính đến năm
2040.
— Định kỳ 5 năm một lần, máy thiết bị được bảo dưỡng, sửa chữa, nâng cấp lớn. Mỗi lần như vậy, dự kiến tuổi đời hiệu quả của máy thiết bị được cải thiện 1 năm.
— N&m 2024 tiến hành thẩm định giá.
Từ các thông tin trên có thể xác định các thông số tuổi đời của máy thiết bị X |
như sau:
— . Tuổi đời vật lý: 30 năm (từ 2015 — 2045).
— Tuổi đời kinh tế: 25 năm (từ 2015 - 2040)
— Tuổi đời thực tế: 9 năm (từ 2015 — 2024)
— Tudi đời hiệu quả: 08 năm (từ 2015 — 2024 có sửa chữa lớn 01 lan ở năm
2020 làm tuổi đời hiệu quả giảm 01 năm so với tuổi đời thực tế)
— Tuổi đời kinh tế còn lại: 17 năm (25 năm — 8 năm)
Theo công thức ước tính hao mòn theo phương pháp thời gian, hao mòn của
MTB X là:
Tỷ lệ hao mòn = (Tuổi đời hiệu quả / Tuổi đời kinh tế) x 100% = (8 / 25) x 100% = 32%
Hộp 1.5: Ví dụ ước tính hao mòn của máy thiết bị bằng kỹ thuật tuổi đời
185
543.4. Ước tính hao mon bang kỹ thuật tông cộng
Theo kỹ thuật tổng cộng, tổng giá trị hao mòn của máy thiết bị được xác định bằng tổng giá trị hao mòn vật lý cộng (+) giá trị hao mòn chức năng cộng (+) giá trị hao mòn ngoài biên.
Tong gid tri _ Gidtri hao Gia tri hao mon + Gia trị hao mòn hao mòn mòn vật lý chức năng ngoại biên
Từng loại hao mòn được chia ra thành hao mòn có thể khắc phục được và hao mòn không thể khắc phụ được. Hao mòn vật lý và hao mòn chức năng có thé khắc phục được có giá tri hao mòn bằng với chi phí dé khắc phục hao mòn đó. Hao mòn vật lý không khắc phục được có thể được tính toán căn cứ theo tỷ lệ sử dụng, tuổi đời hoặc thông qua tỷ lệ hao mòn các kết chính của máy thiết bị đó. Hao mòn chức năng không khắc phục được lại được chia nhỏ thành hao mòn chức năng do chi phí vốn cao, hao mòn chức năng do chi phí vận hành cao, mỗi loại có kỹ thuật ước tính riêng.
Riêng hao mòn ngoại biên của máy thiết bị đa số là hao mòn không khắc phục được và được tính toán thông qua kỹ thuật vốn hóa phần thu nhập bị mat đi do hao mòn ngoại biên.
a) Xác định giá trị hao mòn vật lý
- Đồi với hao mòn vật lý có thể khắc phục được, giá trị hao mòn vật lý được ước tính qua chi phí để khắc phục, sửa chữa những hư hỏng hoặc lỗi thời của máy thiết bị (chi phí này bao gồm tổng các chi phí như chi phí mua các bộ phận mới, chi phí tháo dỡ, thay thế các bộ phận cũ ) sau khi khấu trừ phần thu nhập có được từ việc bán thanh lý các bộ phận cũ bị tháo dỡ (nếu có);
cm “Đối với hao mòn vật lý không khắc phụ được, có 03 kỹ thuật có thể áp dụng để ước tính hao mòn. Căn cứ vào mức độ sẵn có của dữ liệu, người thực hiện thẩm định giá phân tích, lựa chọn sử dụng kỹ thuật phù hợp. Hoặc,
‘sau khi thực hiện các kỹ thuật có thể, người thực hiện thẩm định giá phân tích để lựa chọn kết quả có độ chính xác và phù hợp cao nhất.
'+ Một là, xác định tỷ lệ hao mòn vật lý căn cứ vào việc phân tích giá trị sử dung của máy thiết bị tại thời điểm thẩm định giá. Cụ thể:
_¬ Mức độ đã sử dụng
Tÿlêhao monvathy = eee: 100° y lệ hao mon vật lý Mức độ sử dung thiét kê * 100%
186
+ Hai là, xác định tỷ lệ hao mòn vật lý thông qua tỷ lệ giữa tuổi đời hiệu qua và tuổi đời vật lý của máy thiết bị thầm định giá.
Công thức:
Tuổi đời hiệu quả
Tỷlệhao mònvậtlý = - x 100%
Tuôi đời vật lý
Trong đó, Tuổi đời vật lý là số năm máy thiết bị có thể sử dụng trước khi chuyển sang trạng thái không còn khả năng sử dụng theo mục đích được tạo ra ban đầu do hư hỏng hoặc bào mòn vì các nguyên nhân vật lý, chưa
' tính đến những lỗi thời về chức năng hoặc tác động của các yêu tô bên
ngoài. Tuổi đời vật lý có thể được xác định thông qua các thông số kỹ thuật của nhà sản xuất, đặc điểm cấu tạo của máy thiết bị.
+ Ba là, xác định tỷ lệ hao mòn vật lý căn cứ vào đánh giá mức độ hao mòn các kết cấu chính của máy thiết bị. Trên cơ sở các thông tin, khảo sát máy thiết bị thẩm định giá, sử dụng ý kiến chuyên gia có kinh nghiệm làm _ việc lâu năm liên quan đến máy thiết bị thẳm định giá để đánh giá tỷ trọng của từng bộ phận kết cấu chính trong tổng giá trị máy thiết bị, mức độ hao mòn của từng bộ phận kết cấu chính; từ đó, xác định tỷ lệ % hao mòn vật lý của máy thiết bị thẩm định giá theo công thức sau:
x HR * T, xT;
H =
Trong đó:
o H: Tỷ lệ hao mòn vật lý của máy thiết bị thầm định giá;
o Hj: Hao mòn vật lý của kết cấu chính thứ i tinh theo tỷ lệ %;
o Ty Tỷ trọng của kết cấu chính thứ 1 trong tổng giá trị máy thiết bị thẩm định giá;
o n: Tổng số kết cầu chính của máy thiết bị thẳm định giá;
o i: kết cấu chính thứ i.
187
Ví dụ: Cần xác định tỷ lệ hao mòn vật lý của một ô tô tải nhẹ hiệu
TOYOTA HIAX, người thực hiện thẩm định giáphi nhận các thông sô sau: |
Hao mòn của bộ Ty on gem Ks ' A be me
A a A 7 của bộ phan i, mon của bộ
Bộ phận phận kỹ thuật zx xs Lạ
=k trong tông phan iso véi
: chủ yêu Fy 5 P
: gia tri toan may
Động co 20% 25% 5%
Khung gầm: 15% 15% 2%
Hệ thống điện 10% > 20% 2%
Hệ thống khác 10% 10% 1%.
Tổng cộng 70% 10%
14,64%
Hao mòn vật lý của xe Toyota Hi-Ax là:
[(20%*25%)+(15%*15%)+(10%*20%) +(10%*10%)] / 70% = 14,64%
Hộp 1.6: ví dụ về xác định hao mòn vật lý của máy thiết bị bằng
Kỹ thuật chuyên gia
Khi khảo sát hiện trạng máy thiết bị thắm định giá đã qua sử dụng, cần thu thập hết các thông tin về thời gian sử dụng, mức độ sử dụng, lịch bảo trì, bảo dưỡng máy thiết bị làm cơ sở ước tính hao mòn. Bên cạnh đó, can khảo sát và chụp hình hiện trạng máy thiết bị từ tổng thể đến chỉ tiết, ghi nhận các điểm hao mòn lớn như rỉ sét, cong vênh,... Kết quả khảo sát hiện trạng là cơ sở quan trọng để ước tính giá trị hao mòn vật lý của máy thiết bị, cần được lập thành biên bản tại hiện trường, có chữ ký xác nhận của người hướng dẫn khảo sát hiện trạng, đại diện chủ máy thiết bị.
b) Xác dinh giá tri hao mòn chức năng:
- Đổi với hao mòn chức năng có thể khắc phục được thì giá trị hao mòn chức năng được tính bằng tổng chi phí khắc phục sau khi giảm trừ phần thu nhập (nếu có) từ việc bán thanh lý các bộ phận bị tháo dỡ, thay thế
(nếu có);
188