Chính vì vậy, nếu đối tượng của hợp đồng không còn thì các bên có thể thoả thuận thay thế đối tượng khác hoặc bồi thường thiệt hại.
Ngoài các trường hợp trên đây, hợp đồng có thể chấm dứt trong các trường hợp khác do pháp luật quy định. Ví dụ: hợp đồng chấm dứt trong trường hợp doanh nghiệp giải thể, phá sản...
1.6.4. Quy định về hiệu lực của hợp đồng và hợp đồng vô hiệu
Hợp đồng được giao kết sẽ ràng buộc các bên ké từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực. Do đó, hiệu lực của hợp đồng là một nội dùng pháp lý rất quan trọng để đảm bảo điều chỉnh quan hệ hợp đồng đạt được mục đích của nó. Về bản chất, hiệu lực của hợp đồng là khả năng ràng buộc về nghĩa vụ và quyền lợi của các bên trong hợp đồng. Do đó, khi xem xét về hiệu lực hợp đồng, pháp luật thường điều chỉnh hai nội dung cơ bản: một là, thời điểm hợp đồng phát sinh hiệu lực và chấm đứt hiệu lực; hai là, những trường hợp hợp đồng được xem là không thể có hiệu lực hay còn gọi là hợp đồng vô hiệu.
Về thời điểm có hiệu lực của hợp đồng, Điều 401 Bộ luật Dân sự năm
2015 quy định: “Hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm — giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác. Từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực, các bên phải thực hiện quyên và nghĩa vụ đối với nhau theo cam kết. Hop đồng chỉ có thể bị sửa đôi hoặc huy bỏ theo thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của pháp luật”...
Hợp đồng vô hiệu là hợp đồng không có hiệu lực đối với các bên tham gia hợp đồng, mà lý do chủ yếu là do vi phạm các nguyên tắc của giao địch dân sự hoặc khi đối tượng của hợp đồng không thể thực hiện được vì lý do khách quan nào đó.
Vi phạm nguyên tắc giao dịch dân sự sẽ làm cho giao dich dân sự đó . bị vô hiệu nên hợp đồng sẽ bị vô.hiệu. Điều 122 đến Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015 quy định những trường hợp giao dịch dân sự bị vô hiệu như sau:
- Do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội;
- Do giả tạo khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác;
- Giao dịch dân sự vô hiệu do người chưa thành niên, người mat năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi xác lập, thực hiện;
157
- Giao dich dân sự vô hiệu do bị nhằm lẫn; - -
- Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép;
- Giao dịch dân sự vô hiệu do người xác lập không nhận thức và làm chủ hành vi của mình; :
- Giao dịch dan sự không tuân thủ quy định về hình thức. Ví dụ, hợp đồng yêu cầu phải lập thành văn bản nhưng các bên không. thực hiện. Trong trường hợp này, Tòa án có thể yêu cầu các bên thực hiện đúng hình thức hợp đồng trong một thời hạn hợp lý, nếu không sẽ tuyên là vô hiệu.
Hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu là nó không làm phát sinh, thay
. đồi, chấm đứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dich dân sự được xác lập. Do đó, khi hợp đồng vô hiệu thì các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau tài sản đã nhận, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ việc thực hiện giao dich dân sự sau khi trừ di các chi phi hợp lý trong thực hiện giao dịch dân sự và chi phí làm phát sinh, bảo quan hoặc phát triển tài sản, hoa lợi, lợi tức. Trường hợp không hoàn trả được bằng hiện vật thì được trị giá thành tiền dé hoàn trả. Bên bị thiệt hại vì hành
vi trái pháp luật của bên kia sẽ được bồi thường”.
Trên thực tế, nếu một trong các bên nhận thấy hợp đồng vô hiệu và ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình thì có thể yêu cầu Tòa
_ 4n tuyên bố hợp đồng vô hiệu. Trường hợp một phần nội dung hợp đồng vi
phạm điều kiện có hiệu lực thì phần nội dung đó bị vô hiệu và không làm ảnh hưởng đến hiệu lực của phần còn lại. Trong trường hợp việc vô hiệu một phần của giao. dịch làm cho một bền hoặc các bên không thể đạt được mục đích xác lập giao dịch thì được coi như vô hiệu toàn bộ.
- 1.6.5: Quy định về giải quyếttranh chấp hợp đồng — ~~
Tranh chấp là sự kiện pháp lý mà theo đó; các bên bày tỏ sự xung đột
: về ý chí trong giao dịch dân sự. Tranh chấp hợp đồng là việc các bên bày tỏ sự xung đột về ý chí đối với các quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng đã giao kết Việc giải quyết tranh chấp là cần thiết để duy trì hợp đồng nhằm thỏa mãn những lợi ích mà các bên theo đuổi khi ký kết hợp đồng. Vì hợp đồng được giao kết theo nguyên tắc tự nguyện nên việc giải quyết tranh chấp hợp đồng cũng lắynguyên tắc tự nguyện làm nền tảng.Có nhiều phương thức đề
% Điều 131Bộ luật Dân sự 2015.
158
giải quyết tranh chấp hợp đồng nhưng thường được phân biệt thành 4 phương thức cơ bản là thương lượng, hòa giải, tố tụng trọng tài thương mại hoặc tổ tụng tòa án nhân dân. Quá trình giải quyết tranh chấp có thé áp dung một hoặc một số phương thức trên.
Thương lượng là việc các bên cùng nhau giải quyết tranh chấp hợp đồng trên nguyên tắc tự nguyện thỏa thuận. Do tôn trọng sự tự do ý chí của các bên nên pháp luật không có quy định cụ thể về thương lượng. VỀ nguyên tắc, quá trình thương lượng được thực hiện dựa trên các nguyên tắc của giao dịch dân sự như tự nguyện, bình đắng, thiện chí, hợp tác và trung thực. -
Hoa giải là việc các bên cùng nhau giải quyết tranh chấp hợp đồng với sự hướng dẫn, giúp đỡ của một cá nhân, hoặc tổ chức đứng ra hòa giải. Cac bên cùng nhau thống nhất về trình tự, thủ tục hòa giải hoặc đồng ý tuân thủ thủ tục hòa giải của cá nhân, tổ chức đứng ra hòa giải. Hòa giải trong trường hợp này là một phương thức giải quyết tranh chấp độc lập và mang tính tự nguyện cao, dé phân biệt với thủ tục hòa giải trong tố tụng Trọng tài thương mại hoặc tố tụng Tòa án. Pháp luật cũng có quy định đối với lĩnh vực hòa giải thương mại, theo đó hòa giải thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp thương mại do các bên thỏa thuận và được hòa giải viên thương mai làm trung gian hòa giải hỗ trợ giải quyết tranh chấp?”
Tố tụng Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp hẹp, đồng do các bên thỏa thuận và áp dụng theo Luật Trọng tài thương mại ° Phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài được xem là một phương thức có nhiều ưu điểm như bí mật, nhanh chóng và đơn giản hơn so với phương thức giải quyết bằng Tòa 4n.Dé giải quyết tranh chấp bằng phương thức trong tai, bắt buộc các bén- phải có thỏa thuận trọng tài. Thỏa thuận trọng tài có thể được xác lập dưới hình thức điều khoản trọng tài trong hợp đồng hoặc dưới hình thức thỏa thuận riêng. Nếu các bên đã có thỏa thuận trọng tài thì Tòa án sẽ từ chối thụ lý đơn khởi kiện trong sườn hợp các bên cố ý đưa vụ việc tranh chấp ra Tòa án..
Tố tụng tòa án là phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng tại cơ quan Tòa án nhân dân theo thủ tục tố tụng dân sự”, Đây là phương thức giải quyết tranh chấp mang tính cưỡng chế cao. Các bên aa vu viéc ra Toa
%5 Nghị định 22/2017/ND-CP ngày 24/02/2017 của Chính phủ về hòa giải thương mại.
% + ruật Trọng tài thương mại năm 2010
77 Bộ luật Tổ tụng dân sự năm 2015
159
án thông qua đơn khởi kiện và sẽ được xét xử theo thủ tục tố tụng dân sự.
Việc giải quyết sẽ thông qua tối đa là hai cấp xét xử là xét xử sơ thẩm và xét xử phúc thẩm. Thủ tục xét xử phúc thẩm chỉ thực hiện khi có kháng cáo hoặc kháng nghị đối với bản án, quyết định sơ thẩm. Quyết định hoặc bản án do Tòa án tuyên sẽ có hiệu lực cưỡng chế thi hành đối với các bên. Bên có quyền lợi theo bản án hoặc quyết định của Tòa án có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự cưỡng chế thi hành bản án nếu bên có nghĩa vụ không tự nguyện thi hành.
1.6.6. Quy định về hợp đồng dịch vụ thẩm định giá
Dịch vụ thẩm định giá được xem là một dịch vụ thương mại do doanh nghiệp thẩm định giá cung cấp cho khách hàng thông qua giao dịch hợp đồng.
Do đó, doanh nghiệp thẩm định giá và khách hàng cần phải giao kết hợp đồng địch vụ thẩm định giá. Có thể định nghĩa hợp đồng thẩm định giá như sau:
Hợp đồng dịch vụ thẩm định giá là sự thỏa thuận giữa doanh nghiệp thẩm định giá (bên cung ứng dich vụ thẩm định giá) với cá nhân, tổ chức có tài sản thẩm định giá (bên thuê dịch vụ thẩm định giá), theo đó, doanh nghiệp thẩm định giá thực hiện công việc thẩm định giá cho bên thuê dich vụ, còn bên thuê dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ
thẩm định giá. |
Hợp đồng dịch vụ thấm định giá có những đặc trưng cơ bản sau đây:
Một là, thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp thẩm định,giá là doanh nghiệp được thành lập, đăng ký ngành; nghề kinh doanh dich vụ thẩm định giá theo: quy định của pháp luật về doanh nghiệp và được Bộ Tài chính cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh địch vụ thẩm định giá theo quy định của Luật Gir”: Con khách hàng thẩm định giá là tổ chức, cá nhân có nhu cầu thẩm định giá thông qua việc đề nghị doanh nghiệp thấm định giá cung cấp dịch vụ thẩm định giá theo hợp đồng thẩm định giá hoặc văn bản yêu cầu, đề nghị thầm định giá.
“Như vậy, với tu cách cung ứng một dịch vụ thương mại có tính chuyên môn cao, doanh nghiệp thẩm định giá chịu sự điều chỉnh của pháp luật về giá và chịu sự quần lý nhà nước của Bộ Tài chính.
%8 Luật Giá năm 2023, Điều 48
160