theo quy định của pháp luật. Việc tự tiêu hủy tài s sản được coi là từ bỏ quyền sở hữu.
Xử lý tài sản dé thực hiện nghĩa vụ của chủ sở hữu là trường hợp quyền sở hữu đối với một tài sản chấm dứt khi tài sản đó. bị xử lý để thực hiện nghĩa vụ của chủ sở hữu theo quyết định của Toà án hoặc cơ quan nhà nude có thẩm quyền khác, nếu pháp luật không có quy định khác. Ví dụ: Tài sản bị buộc bán đấu giá dé thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng thế chấp, cầm cố. Quyền SỞ hữu đối với tài sản bị xử lý để thực hiện nghĩa vụ của chủ sở hữu chấm dứt tai thời điểm phát sinh quyền sở hữu của người nhận tài sản đó.
Việc xử lý tài sản để thực hiện nghĩa vụ của chủ sở hữu không áp dụng đối với tài sản không thuộc diện kê biên theo quy định của pháp luật.
Đối với xử lý quyền sử dụng đất thì được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai.
Tài sản bị trưng mua thì chủ sở hữu cũng chấm đứt quyền sở hữu theo quy định của pháp lật Trưng mua tài sản là việc Nhà nước mua tài sản của tổ chức (không bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, đơn - vi vũ trang nhân dân), cá nhân, hộ gia đình thông qua quyết định hành chính trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và vì lợi ích quốc gia. Quyền sở hữu đối với tài sản của chủ sở hữu đó chấm đứt kể từ thời điểm quyết định trưng mua của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có hiệu lực pháp luật.
Tài sản bị tịch thu là trường hợp tài sản của chủ sở hữu do phạm tội, vi phạm hành chính mà bị tịch thu, sung quỹ nhà nước. Quyền sở hữu đối với tài sản đó cham-dit kể từ thời điểm bản án, quyết định của Toà án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẳm quyền khác có hiệu lực pháp luật.
Người khác đã được xác lập quyền sở hữu là trường hợp khi tài sản bị ` đánh rơi, bị bỏ quên, gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước di chuyển tự nhiên mà người khác đã được xác lập quyền sở hữu theo quy định của pháp luật thì quyền sở hữu của chủ sở hữu ban đầu sẽ chấm đứt.
1.3. PHAP LUẬT VỀ DAT DAI
1.3.1. Téng quan pháp luật về đất dai
Đất dai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là lãnh thổ thiêng
liêng của mỗi quốc gia, nơi sinh sống và phát triển của các cộng đồng, dan
45
tộc, đồng thời là nơi ghi dầu ấn lịch sử, văn hóa và phát triển của quốc gia đó. Chính vì vậy, đất đai và quan hệ đất đai luôn là mối quan tâm của các thế lực chính trị ở mọi thời đại. Hiện nay, quốc gia nào cũng quan tâm đến đất đai và quan lý đất đai nhằm mục đích đảm bảo tính hiệu qua, hợp lý trong sử dụng nguồn lực đặc biệt quan trọng này.
Định nghĩa về đất đai có nhiều cách tiếp cận khác nhau, tùy vào bối cảnh để định nghĩa. Dưới giác độ pháp lý, từ điển pháp luật Black’s Law
Dictionary định nghĩa đất đai (land) là một khu vực ba chiều bất động va không thé phá hủy bao gồm một phần bề mặt trái đất, không gian phía trên và phía dưới bề mặt, và mọi thứ phát triển trên hoặc gắn cố định vào đó hoặc có
. thể hiểu là một bất động sản hoặc quyền lợi đối với bất động sản. Theo ý nghĩa pháp lý của nó, đất đai không chỉ giới hạn ở bề mặt trái đất mà còn mở rộng ra bên đưới và bên trên bề mặt. Nó cũng không giới hạn ở chất rắn mà có thể bao gỒm trong ranh giới của nó những thứ như thể khí và chất lỏng.
Một định nghĩa về đất dai theo hướng “một khối vật chất vật lý chiếm không gian” cũng không đủ, vì chủ sở hữu đất có thể loại bỏ một phần hoặc toàn bộ vật chất vật lý đó, như bằng cách đào lên và mang đi đất, nhưng vẫn giữ lại không gian còn lại như một phần của đất đai của mình. Cuối cùng, như một khái niệm pháp lý, đất đai chỉ đơn giản là một vùng không gian ba chiều, vị trí của nó được xác định bằng các điểm tự nhiên hoặc tưởng tượng được xác định bằng cách tham chiếu đến bề mặt trái đất. Đắt đai không phải là nội dung cố định của không gian đó, mặc dù, như chúng ta sẽ thấy, chủ sở hữu của không gian đó. có thé sở hữu những nội dung cố định đó. Khác với động sản, đất là bất động, và theo ý nghĩa pháp lý thì nó không thể phá hủy. “Hiện nay,
Luật Đất đai 2024 và các văn bản có liên quan không quy định khái niệm “đất đai” là gì. Trên thực tế, có thể hiều đất đai là khái niệm ding ¢ dé chi hi phần. đất và không gian trên và dưới thuộc bề mặt của Trái Đất, bao gồm các yếu tố tự nhiên và nhân tạo có giá trị về mặt kinh tế, xã hội, và môi trường.
Ngày nay, một hệ thống quản lý đất đai có chức năng xác lập hồ sơ về quyền sở hữu, quyền sử dung đất, giá trị đất và các tài liệu khác có liên quan đến đất là một công cụ không thể thiếu của nền kinh tế thị trường lành mạnh và thông thoáng cũng như để quản lý bền vững tài nguyên đất.
“ Bryan A. Garner (2014), Black’s Law Dictionary, 10" edition, Thomson Reuters press, p.1008
46
Hệ thống pháp luật về đất đai bao gồm Luật Đất đai và các văn bản dưới luật quy định chỉ tiết và hướng dẫn thi hành Luật pat đại. Đối tượng áp dụng Luật Dat đai bao gồm: Cơ quan nhà nước thực hiện quyền hạn và trách nhiệm đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai, thực hiện nhiệm vụ thống nhất quản lý nhà nước về đất đai; Người sử dụng đất; Các đối tượng khác có liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất đai
1.3.2. Quy định chung, quyền han và trách nhiệm của Nhà nước và công dân trong lĩnh vực đất đai
Pháp luật đất đai có những quy định chung chi phối toàn bộ nội dung điều chỉnh pháp luật đối với đất đai như quy định về người sử dụng đất,
~ nguyên tắc sử dung dat, phân loại đất v.v..
Người sử dụng đất được hiểu là tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng dat; dang str dung đất ổn định, đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất mà chưa được Nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dung đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất 6, -
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, Giấy chứng: nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất: nhận quyền sử dụng đất; thuê lại đất theo quy định của Luật
Đất đai” bao gồm” chủ thé sau đây:
- Một là, tổ chức trong nước gồm có 2 loại. Nhóm đầu tiên là cơ quan nhà nước, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, đơn vị vũ trang nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức khác theo quy định của pháp luật. Nhóm thứ hai là tổ chức kinh tế theo quy định của Luật Đầu tư, trừ trường hợp là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (sau đây gọi là tổ chức kinh té);
- Hai là, tổ chức tôn giáo và tổ chức tôn giáo trực thuộc;
- Ba la, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam (sau đây gọi là cá nhân); -
- Bén là, cộng đồng dân cư;
7, Luật Đất đai năm 2024, Điều 2
% Luật Dat đai năm 2024, Điều 4
47
- Năm Id, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao gồm cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện khác của nước ngoài có chức năng ngoại giao được Chính phủ Việt Nam thừa nhận; cơ quan đại diện của tổ chức thuộc Liên hợp quốc, cơ quan hoặc tổ chức liên chính phủ, cơ quan đại diện của tổ chức liên chính phủ;
- Sáu là, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài;
- Bảy là, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Để quản lý đất đai có hiệu quả, pháp luật quy định những nguyên tắc sử dung đất. Những nguyên tắc này chi phối đến các quy định cụ thể trong công tác quản lý đất đai của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cũng
như chỉ phối đến việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ liên quan đến đất đai của các cá nhân, tổ chức sử dụng đắt và người có liên quan. Các nguyên tắc
nay bao gồm”:
- Đúng mục đích sử dụng đất.
- Bền vững, tiết kiệm, có hiệu quả đối với dat đai và tài nguyên trên bề mặt, trong lòng đất.
- Bảo vệ đất, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đồi khí hậu, không được lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân hóa học làm ô nhiễm, thoái hóa đất.
- Thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trong thời hạn sử dụng đất theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan; không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất liền kề và xung quanh.
Có nhiều tiêu chí để phân loại đất đai, tuy nhiên phố biến nhất là tiêu chí mục đích sử dụng đắt. Với tiêu chí này, đất đai được phân loại bao gồm nhóm đất nông nghiệp, nhóm dat phi nông nghiệp, nhóm đất chưa sử dụng.
Nhóm đất nông nghiệp bao gồm các loại đất sau đây:
- Đất trồng cây hằng năm, gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hằng năm khác;
- Đất trồng cây lâu năm;
- Đất lâm nghiệp, gồm đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuât;
37 Luật Đất đai năm 2024, Điều 8
48