nghiệp để đảm bảo sử dụng đúng mục đích, phạm vi, theo cách thức, trình tự do pháp luật quy định phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được quy định trong điều lệ của tổ chức đó. Tổ chức, cá nhân nếu có quyền khai thác tài sản thuộc sở hữu toàn dân như sử dụng đất, khai thác nguồn lợi thuỷ sản, tài nguyên thiên nhiên và các tài sản khác thì phải đảm bảo đúng mục đích, có hiệu quả, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật .
Sở hấu riêng là sở hữu của một chủ thể, có thể là cá nhân hoặc pháp nhân. Nói cách khác, chi có một chủ thể là chủ sở hữu đối tài sản. Pháp luật không có hạn chế về số lượng, giá trị của tài sản hợp pháp thuộc sở hữu riêng. Chủ sở hữu có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản thuộc sở hữu của mình nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt, tiêu ding, sản xuất, kinh doanh và các mục đích khác không trái pháp luật. Bên cạnh đó, việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản thuộc sở hữu riêng không được gây thiệt hại hoặc làm ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, ‘dan tộc, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Hạn chế này cũng thường có trong quy - định về sở hữu ở nhiều quốc gia.
Sở hữu chung là sở hữu của nhiều chủ thể đối với tài sản. Do đó, đối với sở hữu chung, việc phân định quyền sở hữu đối với từng chủ sở hữu luôn có ý nghĩa quan trọng. Quyền sở hữu chung được xác lập theo thoả thuận, theo quy định của pháp luật hoặc theo tập quán Sở hữu chung được pháp luật phân loại theo cách thức phân định quyền sở hữu giữa các chủ thể, bao gồm sở hữu chung theo phần và sở hữu chung hop nhất. `
Sở hữu chung theo phân là sở hữu chung mà trong đó phần quyền sở hữu của mỗi chủ sở hữu được xác định đối với tài sản chung. Mỗi chủ sở hữu chung theo phần có quyền, nghĩa vụ đối với tài sản thuộc sở hữu chung tương - ứng với phần quyền sở hữu của mình, trừ trường hợp có thoả thuận khác. Ví dụ: sở hữu của các thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn, các cổ đông của công ty cổ phần là sở hữu chung theo phần, vì quyền và nghĩa vụ của từng thành viên, cổ đông được xác định theo ty lệ góp vốn vào công ty. Sở hữu của các thành viên gia đình cũng được xem là sở hữu chung theo phần, nếu không có thỏa thuận khác, trừ trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng.
Sở hữu chung đối với tài sản do các chủ sở hữu thuộc các thành phần kinh tế khác nhau góp vốn để sản xuất, kinh doanh thu lợi nhuận (gọi là sở hữu chung hỗn hợp) cũng được coi là sở hữu chung theo phần.
4I
sản xuất ra thuộc sở hữu của doanh nghiệp, trừ những trường hợp gia công theo thỏa thuận.
- Được chuyển quyền sở hữu theo thoả thuận hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Những thỏa thuận chủ yếu để xác lập quyền sở hữu như hợp đồng mua bán, tặng cho, trao đổi, cho vay hoặc hợp đồng chuyển quyền sở hữu khác theo quy định của pháp luật. Ví dụ: doanh nghiệp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất sẽ được xác lập quyền sở hữu sau khi hoàn thành thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất với cơ quan nhà nước có thẩm quyền; doanh nghiệp được nhận tài sản dé đối trừ khoản nợ phải thu theo bản án có hiệu lực của Tòa án.
- Từ hoa lợi, lợi tức. Pháp luật ghi nhận chủ sở hữu, người sử dụng tài sản có quyền sở hữu đối với hoa lợi, lợi tức theo thoả thuận hoặc theo quy định của pháp luật, ké từ thời điểm thu được hoa lợi, lợi tức đó. Ví dụ: Hộ gia đình chăn nuôi gia súc thì những con _gia súc được sinh ra sẽ thuộc sở hữu của hộ gia đình đó; Tiền lãi trên số tiết kiệm là thuộc sở hữu của người chủ sở hữu của số tiết kiệm.
- Được thừa kế tài sản theo pháp luật về thừa kế. Ví du: Những người con và những người thừa kế khác sẽ là chủ sở hữu đối với tài sản của cha, mẹ đã qua đời.
- Từ việc tạo thành vật mới do sáp nhập. Trường hợp tài sản của nhiều chủ sở hữu khác nhau được sáp nhập với nhau tạo thành vật không chia được và không thể xác định tài sản đem sáp nhập là vật chính hoặc vật phụ thì vật mới được tạo thành là tài sản thuộc sở hữu chung của các chủ sở hữu đó; nếu tài sản đem sáp nhập là vật chính và vật phụ thì vật mới được tạo thành thuộc chủ sở hữu vật chính, kể từ thời điểm vật mới được tạo thành; chủ sở hữu tài sản mới phải thanh toán cho chủ sở hữu vật phụ phần giá trị của vật phụ đó, nếu không có thoả thuận khác.
- Từ việc tạo thành vật mới do trộn lẫn: Trường hợp tài sản của nhiều chủ sở hữu khác nhau được trộn lẫn với nhau tạo thành vật mới không chia được thì vật mới là tài sản thuộc sở hữu cùng của các chủ sở hữu đó, kể từ thời điểm trộn lẫn.
- Từ việc tạo thành vật mới do chế biến. Chủ sở hữu của nguyên vật liệu được đem chế biến tạo thành vật mới cũng là chủ sở hữu của vật mới được tạo thành. Trong trường hợp có người dùng nguyên vật liệu thuộc sở
43
hữu của người khác dé chế biến mà ngay tinh (tức là hoàn toàn không biết và không thể biết nguyên liệu đó thuộc sở hữu của ai) thì người chế biến sẽ trở thành chủ sở hữu của tài sản mới nhưng phải thanh toán giá trị nguyên
_vật liệu, bồi thường thiệt hại cho chủ sở hữu nguyên vật liệu đó.
- Từ việc chiếm hữu trong các điều kiện do pháp luật quy định đối với vật vô chủ, vật bị đánh rơi, bị bỏ quên, bị chôn giấu, gia súc, gia cầm bi that lạc, vat nuôi dưới nước di chuyển tự nhiên theo quy định của pháp luật.
- Từ việc chiếm hữu tài sản ngay tình, liên tục, công khai phù hợp trong thời hạn mười năm đối với đống sản, ba mươi năm đối với bất động sản.
- Những trường hợp khác do pháp luật quy định.
Chấm diet quyền sở hữu là sự kiện pháp lý làm cho chủ sở hữu không còn quyền sở hữu đối với tài sản. Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định việc chấm dứt quyền sở hữu từ Điều 237 đến Điều 244.
Theo cách phân loại thông thường, việc chấm dirt quyền sở hữu được
chia thành 2 loại là chấm dirt tự nguyện và chấm đứt bắt buộc. Chấm dứt tự nguyện là việc chấm dứt quyền sở hữu theo đúng ý nguyện của chủ sở hữu, bao gồm: chuyến giao quyền sở hữu cho người khác, từ bỏ quyền sở hữu, tiêu ding hoặc tự tiêu hủy tài sản v.v.. Chấm ditt bắt buộc là việc cham dứt quyền sở hữu không theo ý nguyện của chủ sở hữu, bao gdm: tài sản bị xử lý để thực hiện nghĩa vụ của chủ sở hữu, tài sản bị trưng miua, bị tịch thu hoặc tài sản đã được người khác xác lập quyền chủ sở hữu theo quy định của pháp luật.
— Chuyển giao quyền sở hữu là việc chủ sở hữu chấm đứt quyền sở hữu bằng cách chuyển quyền sở hữu cho người khác thông qua hợp đồng mua bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, hợp đồng chuyển quyền sở hữu khác theo quy định của pháp luật hoặc thông qua việc để thừa kế theo quy định của pháp luật. Quyền sở hữu đối với tài sản của chủ sở hữu sẽ chấm dứt ké từ thời điểm phát sinh quyền sở hữu của người được chuyển giao.
Từ bỏ quyền sở hữu là việc chủ sở hữu tự chấm dứt quyền sở hữu đối với tài sản của mình bằng cách tuyên bố công khai hoặc thực hiện hành vi chứng tỏ việc mình từ bỏ quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản đó.
Trong trường hợp việc từ bỏ tài sản của chủ sở hữu có thể gây hại đến trật tự, an toàn xã hội, ô nhiễm môi trường thì việc từ bỏ quyền sở hữu phải tuân
44