dưới hình thức điều, khoản, trừ trường hợp theo mẫu của cơ quan nhà nước có thẳm quyền (nếu có). Theo lý thuyết luật học về hợp đồng thì có ba loại điều khoản là điều khoản cơ bản, điều khoản thông thường và điều khoản tuỳ nghỉ.
Điều khoản cơ bản là những nội dung bắt buộc phải có trong hợp đồng, nếu thiếu điều khoản này thì hợp đồng không thể được hình thành. Bất cứ hợp đồng nào thì đối tượng của hợp đồng cũng phải là điều khoán cơ ban. Ngoài ra, điều khoản cơ ban có thể do các bên thoả thuận. Ví dụ: Đối với hợp đồng mua bán, ngoài đối tượng, giá cả là điều khoản cơ bản thì các bên có thể thoả thuận địa điểm giao vật bán là điều khoản cơ bản của hợp đồng.
Điều khoản thông thường là điều khoản được quy định trong các văn bản pháp luật, cụ thể là trong BLDS và một số luật chuyên ngành khác. Các bên tham gia hợp đồng thoả thuận về các quyền và nghĩa vụ và ghi nhận trong hợp đồng nhưng cũng có thể xác định rõ trong hợp đồng là áp dụng quy định của pháp luật để giải quyết trong từng tình huống cụ thé. Ví du:
Nếu các bên trong hợp đồng mua bán thoả thuận về địa điểm giao hàng thì - sẽ áp dụng theo sự thoả thuận đó, nếu không thoả thuận về địa điểm giao hàng thì mặc nhiên địa điểm giao hàng sẽ được xác định theo quy định của pháp luật.
Ví dụ, Điều 277 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định trong trường hợp không có thoả thuận thì địa điểm thực hiện nghĩa vụ dân sự được xác định như sau:
- Nơi có bất động sản, nếu đối tượng của nghĩa vụ dân sự là bất động sản;
- Nơi cư trú hoặc trụ sở của bên có quyền, nếu đối tượng của nghĩa vụ . dân sự không phải là bất động san. Khi bên có quyền thay đổi noi cu trú hoặc trụ sở thì phải báo cho bên có nghĩa vụ và phải chịu chi phí tăng lên do việc thay đổi nơi cư trú hoặc trụ sở, trừ trường hợp có thoả thuận khác.
Điều khoản tùy nghỉ là những nội dung mà các bên thỏa thuận trong hợp đồng, bao gồm điều khoản tuỳ nghi lựa chọn và điều khoản tuỳ nghi thoả thuận.
Điều khoản tuỳ nghỉ lựa chọn là một loại điều khoản mà pháp luật đưa ra nhiều sự lựa chọn cho các bên trong một tình huống cụ thể của hợp đồng và các bên có thể lựa chọn một trong các tình huống đó.
149
Ví dụ: Điều 438 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về trách nhiệm giao tài sản không đúng chủng loại như sau:
Trường hop | tài sản được giao không đúng chúng | loại thì bên mua có
một trong các quyền sau đây: '
- Nhận và thanh toán theo giá do các bên thoả thuận;
- Yêu cầu giao đúng chúng loại và bồi thường thiệt hại;
- Hủy bỏ toàn bộ hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu việc giao không đúng chủng loại làm cho bên mua không đạt được mục đích giao kết
hop đồng. -
Trường hợp tài sản gồm nhiều chủng loại mà bên bán không giao đúng với thỏa thuận đối với một hoặc một số loại thì bên mua có thể hủy bỏ phần hợp đồng liên quan đến loại tài sản đó và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Điều khoản tuỳ nghỉ thoả thuận cho phép các bên có thé thoả thuận vé các quyền và nghĩa vụ khác với quy định của pháp luật nhưng không vi phạm điều cấm của pháp luật và không trái đạo đức xã hội. Ví dụ: Hai bên có thể thỏa thuận việc thanh toán bằng tiền hoặc bằng tài sản khác hoặc bằng sức lao động, v.v..
Hình thức của hợp đồng là “nơi” chứa đụng nội dung của hợp đồng. Bộ luật Dân sự năm 2015 không có quy định riêng về hình thức hợp đồng mà chỉ có quy định chung về hình thức giao dịch dân sự (bao gồm hợp đồng và hành vi pháp lý đơn phương). Tại điều 119 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể Giao dịch: dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử cũng được coi là giao dịch bằng văn bản.
Trường hợp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký thì phải tuân theo quy định đó.
Ví dụ, tại Điều 502 Bộ luật Dân sự năm 2015 về hình thức, thủ tục thực hiện hợp đồng về quyền sử dung đất có quy định: Hợp đồng về quyền sử dụng đất phải được lập thành văn bản theo hình thức phù hợp với quy định của
Bộ luật này, pháp luật về đất đai và quy định khác của pháp luật có liên quan. Tại khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai năm 2024 có quy định:
150
. - Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp hợp đồng cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp; hợp đồng chuyên nhượng, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, tài sản gắn liền với đất mà một bên hoặc các bên tham gia giao dịch là tổ chức hoạt động kinh doanh bất động sản được công chứng hoặc chứng thực theo yêu cầu của các bên;
- Văn bản về thừa kế quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất được công chứng hoặc chứng thực theo" quy định của pháp luật về dân sự; \
- Việc công chứng, chứng thực mae hiện theo quy định của pháp luật về công chứng, chứng thực.
1.63. Quy định về đề nghị, giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng :
Đề nghị giao kết hợp đồng là sự bay tỏ ý định giao kết hợp đồng của một hoặc các bên. Điều 386 Bộ luật Dân sự năm 2015 định nghĩa đề nghị giao kết hợp đồng là việc thể hiện rõ ý định giao kết hợp đồng và chịu sự ràng buộc về đề nghị này của bên đề nghị đối với bên đã được xác định hoặc tới công chúng (sau đây gọi chung là bên được đề nghị).Trường hợp đề nghị giao kết hợp đồng có nêu rõ thời hạn trả lời, nếu bên đề nghị lại tiến hành giao kết hợp đồng với người thứ ba trong thời hạn chờ bên được đề nghị trả lời thì phải bồi thường thiệt hại cho bên được đề nghị mà không được giao kết hợp đồng nếu có thiệt hại phát sinh.
Điều 393 Bộ luật Dân sự năm 2015 định nghĩa chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng là sự trả lời của bên được đề nghị về việc chấp nhận toàn bộ nội dung của đề nghị. Sau khi nhận được đề nghị, nếu bên được đề nghị chấp nhận giao kết hợp đồng nhưng có nêu điều kiện hoặc sửa đồi đề nghị thì coi như người này đã đưa ra đề nghị mới và phải được bên đề nghị ban đầu chấp nhận. Sự im lặng (tức là không bày tỏ là đồng ý hay không đồng ý) của bên được đề nghị không được coi là chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng. trừ trường hợp có thỏa thuận hoặc theo thói quen đã được xác lập giữa các bên.
151
Pháp luật hiện nay không có định nghĩa thế nào là giao kết hợp đồng.
Tuy nhiên có thể hiểu, giao kết hợp đồng là việc các bên bày tỏ ý chí về việc chấp nhận sự ràng buộc hiệu lực với toàn bộ nội dung của hợp đồng, hay nói cách khác, khi một bên chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng của bên kia thì đã hoàn thành việc giao kết hợp đồng. Điều 399 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định địa điểm giao kết hợp đồng do các bên thỏa thuận, trường hợp không có thỏa thuận thì địa điểm giao kết hợp đồng là nơi cư trú của cá nhân hoặc trụ sở của pháp nhân đã đưa ra đề nghị giao kết hợp đồng. Về thời điểm giao kết hợp đồng, Điều 400 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định hợp đồng được giao kết vào thời điểm bên đề nghị nhận được chấp nhận
_ giao kết Trường hop các bên có thỏa thuận im lặng là sự trả lời chấp nhận giao kết hợp đồng trong một thời hạn thì thời điểm giao kết hợp đồng là thời điểm cuối cùng của thời hạn đó. Đối với hợp đồng bằng lời nói, thời điểm giao kết hợp đồng là thời điểm các bên đã thỏa thuận về nội dung của hợp đồng. Đối với hợp đồng bằng văn bản, thời điểm giao kết hợp đồng là thời điểm bên sau cùng ký vào văn bản hay bằng hình thức chấp nhận khác được thể hiện trên văn bản.Trường hợp hợp đồng giao kết bằng lời nói và sau đó được xác lập bằng văn bản thì thời điểm giao kết hợp đồng được xác định theo quy định về hình thức hợp đồng bằng lời nói.
Sau khi hợp đồng được giao kết và có hiệu lực, các bên hợp đồng thực hiện hợp đồng. Bản chất của quá trình thực hiện hợp đồng là mỗi bên thực hiện nghĩa vụ của mình đã cam kết trong hợp đồng với bên (các bên) còn lại, đồng thời được hưởng các quyền theo thỏa thuận trong hợp đồng. Việc thực hiện hop:déng có sự khác biệt nhất.định giữa hợp đồng đơn vu, hợp đồng song vụ và hợp đồng vì lợi ích của người thứ ba.
Đối với hợp đồng đơn vụ, bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ đúng như đã thỏa thuận, chỉ được thực hiện trước hoặc sau thời hạn nếu
được bên có quyền đồng ý. ý 218
Đối với hợp đồng song vụ, việc thực hiện hợp đồng phải tuân thủ
những nội dung sau:
- Trong hợp đồng song vụ, khi các bên đã thỏa thuận thời hạn thực hiện nghĩa vụ thì mỗi bên phải thực hiện nghĩa vụ của mình khi đến hạn;
_ Bộ luật Dan sự, Điều 409
Bộ luật Dân sự năm 2015, Điều 410.
152